* ( « لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ » ) * كه اولين آيه اين سوره است ، مىتوان گفت : اين سوره با ذكر و بيان غرض از رسالت و فرستادن كتاب ، افتتاح شده است همين مطلبى باشد كه ما خاطر نشان ساختيم . اين سوره - آن گونه كه از سياق آياتش برمىآيد - در مكه نازل شده است ، هر چند كه به ابن عباس و حسن و قتاده - سه تن از قاريان صدر اسلام - نسبت داده‌اند كه ايشان گفته‌اند : همه آيات اين سوره در مكه نازل شده ، بجز دو آيه آن كه راجع به كشته شدگان در جنگ بدر است كه به دست مسلمين كشته شدند ، و آن دو آيه « ألَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّه كُفْراً وَأَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها وَبِئْسَ الْقَرارُ » « 1 » است ، ولى ما به زودى خواهيم گفت كه اين دو آيه نه تنها صراحتى به اينكه در غير مكه نازل شده باشند ندارند ، بلكه ظهور هم ندارند . * ( « الر كِتابٌ أَنْزَلْناه إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ » ) * . يعنى « هذا كتاب انزلناه اليك » بنا بر اين ، كلمه « كتاب » خبر است براى مبتداى حذف شده كه عبارت است از « هذا : اين » ، البته اين معنا را ما از سياق آيه استفاده كرديم و گر نه مفسرين ديگر طورى ديگر معنا كرده‌اند . از ظاهر سياق جمله * ( « لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ » ) * استفاده مىشود كه منظور از « ناس » عموم مردم مىباشد نه فقط قوم رسول خدا و مؤمنين از ايشان ، چون در ظاهر لفظ آيه هيچ دليلى بر اين تقييد نيست ، و كلام خداى تعالى در آياتى ديگر صراحت دارد بر اينكه رسالتش عمومى است ، مانند آيه « لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً » « 2 » ، و آيه « لأُنْذِرَكُمْ بِه وَمَنْ بَلَغَ » « 3 » ، و آيه « قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّه إِلَيْكُمْ جَمِيعاً » « 4 » و نيز آيات صريحى كه مربوط به دعوت يهود و ساير اهل كتاب مىباشد ، و همچنين عمل خود آن حضرت كه همه اقوام و ملتها را دعوت مىكرد . و هر كه از هر قوم و ملتى ايمان مىآورد ايمانش را مىپذيرفت و نمىفرمود : من تنها براى قوم خود مبعوث شده‌ام به شهادت اينكه اسلام عبد اللَّه بن سلام يهودى و سلمان فارسى و بلال حبشى و صهيب رومى و امثال ايشان را پذيرفت علاوه بر اين ،

--> ( 1 ) سوره ابراهيم ، آيه 28 و 29 . ( 2 ) تا براى همه اهل عالم هشدار باشد . سوره فرقان ، آيه 1 . ( 3 ) تا شما و هر كس را كه اين قرآن بگوشش برسد هشدار دهم . سوره انعام ، آيه 19 . ( 4 ) بگو اى مردم من فرستاده خدايم بسوى همگى شما . سوره اعراف ، آيه 158 .